World Kamishibai Day 7 december

Op 7 december viert men wereldwijd World Kamishibai Day. Op de website van IKAJA, the International Kamishibai Association of Japan staat te lezen: “On this day we wish for peace on Earth as we share kamishibai together. Join people who love kamishibai by performing it throughout Japan and the world! Let us spread the joy of kyokan, the sharing of feelings to live life together.”

Wat is Kamishibai? Heel kort gezegd: verteltheater. Het komt oorspronkelijk uit Japan, waar het voorgangers had als beeldrollen, waarbij priesters een verhaal vertelden en de beelden zich ontrolden en de uit Nederland overgewaaide toverlantaarns, maar ook papieren poppetjes op stokjes in mini-theatertjes. Van grote invloed was ook de stomme fim, waar vertellers gezeten aan de linkerkant van het scherm het verhaal vertelden, dialogen weergaven, commentaar gaven en geluidseffecten maakten.

In het boek “Aan de slag met kamishibai” van Inge Umans kun je lezen: “(…) dynamische tekeningen op papier. In het begin stond de tekst nog niet op de achterkant van de tekeningen. De verteller vertelde en zong het verhaal in interactie met zijn publiek. Eerst werd de vertelkast aan een stok over de schouders meegedragen. Later, toen de fiets ingeburgerd raakte, monteerden vertellers het theater achter op hun fiets.” De vertellers verkochten eerst snoep aan de kinderen die afkwamen op zijn strategisch geplaatste theatertje en daarna begon het vertellen. Voor elk wat wils: actie- en avonturenverhalen, melodrama en stripverhalen (manga). Door de opkomst van de tv verdwenen de kamishibaivertellers uit het straatbeeld. Overigens werd de tv in de begintijd ‘denki kamishibai’ genoemd: electrische kamishibai.

Tegenwoordig is de kamishibai weer in opkomst, op (kamishibai) vertelfestivals en ook in het onderwijs. Speciaal voor het onderwijs is het Engelstalige boek “The Kamishibai classroom, engaging multiple literacies through the art of ‘Paper Theater’ ” door Tara M. McGowan. Ik heb het via Amazon.nl besteld en had het binnen een week in huis. In The kamishibao classroom vind je naast de geschiedenis over het ontstaan meer over: hoe kun je het gebruiken om het schrijfproces te doceren, participatieve kamishibai door te spelen met taal, verhaal opbouw met een brug naar het schrijfproces, vakoverstijgend gebruik van kamishibai. McGowan zegt in de conclusie van haar boek: de specifieke kenmerken van kamishibai maken het voor leerlingen mogelijk om visueel perspectief en verhaalstructuur concreet en tastbaar te maken.

Inge Umans geeft in haar praktische boek ‘Aan de slag met kamishibai‘ aan hoe je een verhaal kiest, hoe je je voorbereidt, hoe je de vertelkast gebruikt en bij 15 verhalen geeft ze aan hoe je die kunt vertellen en wat je er nog meer omheen kunt doen, met achtergrondverhalen en -literatuur. Je kunt de kamishibaiverhalen volgens Inge aan iedereen vertellen:

  • peuters in een kinderdagverblijf
  • kleuters
  • leerlingen in het PO
  • leerlingenin het VO
  • volwassenen in het NT2 onderwijs
  • Ik voeg er nog aan toe: al het MVT onderwijs
  • ouderen, al dan niet in een tehuis

Inge gebruikte de kamishibai bijvoorbeeld bij haar alfa’s tussen de 12 en 18 jaar om hen te laten ervaren hoe een verhaal opgebouwd is, met een begin, middenstuk en einde. Hiermee leerden ze hoe ze hun eigen verhaal konden overbrengen en ze kregen meer zelfvertrouwen om te praten.

Je kunt onder andere bij de Vlaamse uitgeverij De Eenhoorn veel kamishibai verhalen aanschaffen. Die geven ook het boek van Inge Umans uit. Je kunt het gewoon bij je lokale boekhandel laten bezorgen, zonder extra kosten.

Waar ook veel te vinden is over kamishibai is bij de bijzondere organisatie ABC – Art Basics for Children in Brussel. Zo vind je er bouwplaten hoe je zelf een kamishibai theatertje kunt maken, maar ook een kamishibai-cahier: “Deze publicatie bundelt heel wat ideeën om met de kamishibai te werken, in klasverband, of in de vrije tijd. Taalplezier & sensibilisering staan centraal: de kamishibai is een prachtig instrument om ook met kinderen met taalproblemen aan de slag te gaan. Dit cahier kan en wil daarbij inspireren.” Je kunt er een heel kamishibai pakket aanschaffen, inclusief theater en kamishibai vertelplaten. Zij geven ook kamishibai workshops.

In Nederland heeft Karin Wanrooij kamishibai op de kaart gezet. Zij heeft een boek geschreven: “Kamishibai. De Magie van het vertelkastje”; het boek is per email via de site van Kinderhart Kamishibai. Karin Wanrooij heeft Kinderhart Kamishibai in 2001 opgericht. Zij is Japanologe en bedrijfskundige en vertaalt onder meer (Japanse) kinderboeken in het Nederlands. Zij raakte meteen enthousiast over kamishibai, toen zij als tolk en vertaler van een team van Japanse schrijvers, vertellers en uitgevers voor het eerst met kamishibai kennismaakte .

Hoe ziet het er nu uit, zo’n verhaal? Ik laat hieronder een paar voorbeelden zien die je op YouTube kunt vinden:

Kamishibai – Prinses Arabella is jarig door Mylo Freeman
Kamishibaï Le Souci de la souris – Médiathèque Pablo-Neruda Malakoff
The Three Magic Charms: a kamishibai tale – Genevieve Waller, Crooked Door Storytelling
Vertellen of voorlezen met een Kamishibai – Daniël Albering van boekhandel De kleine kapitein

Tara McGowan van The kamishibai classroom moedigt aan om naar buiten te treden met kamishibai, omdat het een interactief en zich ontwikkelend medium is, van communicatie in-het-moment tussen de verhalenverteller en het publiek. Ze noemt ook de verschuiving van openbaar & buiten en dichtbij naar de binnenhuis tv- en computerschermen en het worldwide web, zoals je dat kunt zien in het verhaal van Kamishibai man (dat Inge hieronder vertelt). McGowan zegt: cultuur is een werkwoord, waaraan we allemaal actief intergenerationeel bijdragen en vernieuwen. Laat kamishibai daar een rol bij spelen in onze gemeenschappen, ook om de hoek!

Op Facebook heeft Inge Umans de groep Aan de slag met kamishibai gemaakt, waar kamishibaivertellers met elkaar uit kunnen wisselen. Ook geeft zij workshops over kamishibai, bijvoorbeeld op woensdag 27 januari 2021 in Leuven, België: ‘Kamishibai inzetten in de klas‘. Hieronder zie je Inge Umans, die het verhaal ‘Kamishibaiman’ van Allan Say vertelt.

Best of both worlds – Liefdevol & toch effectief

Een bekende van me deelde op Facebook een interview in Trouw van Roek Lips op 16 juni j.l. met Jan Rotmans, hoogleraar duurzaamheid en transities aan de Erasmus Universiteit. (Bedankt, Marianne!) Het artikel begint met de woorden: “De coronacrisis is een blessing in disguise.” Volgens Rotmans gaat bij iedere crisis een deel van de mensen anders denken. “En als genoeg mensen dat stadium bereiken, komen we op een kantelpunt. De coronacrisis versnelt dat proces.”

Best of both worlds – Robert Palmer

In het interview stelt Rotmans dat crisissen kansen zijn op de weg door de chaos naar een kantelpunt, naar de geboorte van iets nieuws. Er zijn verbinders nodig tussen het oude en het nieuwe: verbinders van mensen, ideeën, projecten. Die een nieuw web maken en die ervoor zorgen dat het nieuwe ingebed wordt en zo minder kwetsbaar wordt, want iets nieuws is altijd kwetsbaar. Het begint met een verbinding met jezelf en dat kan vanuit een persoonlijke crisis zijn, maar volgens Rotmans ook als mensen “een soort diepe concentratietijd voor zichzelf nemen, meestal op een heel andere plek dan ze gewend zijn, waarbij ze echt de rust nemen om diep in zichzelf te kijken, die zie je daarna soms ook stappen durven nemen. Maar bij mensen die een persoonlijke crisis doormaken zie je vaker radicale veranderingen.”

Met The CCI Read Club lezen we deze zomer elke week een hoofdstuk van het boek “Leiderschap in Luisteren, de 7 niveaus van luisteren voor professionals” van Victor Pierau. Dit is een boek waarmee je echt die diepe concentratietijd voor jezelf kunt nemen. Victor helpt je in dit boek te luisteren en te kijken naar je binnenste, maar ook naar de mensen om je heen, zowel privé als werkmatig. Wil je meelezen? Meld je dan aan bij The CCI Read Club!

Rotmans stelt dat we als westerse maatschappij doorgeschoten zijn in onze knalharde, kille masculiene afrekenwaarden als efficiency- en rendementsstreven. Hij zegt: “Niemand wil alleen maar efficiënt behandeld worden. Je wilt liefdevol behandeld worden. En dat is een waarde die in het tijdperk dat voor ons ligt zal domineren. De mens komt weer centraal te staan. In de zorg, in het onderwijs, overal.”

Zou het kantelpunt nu echt nabij zijn?! In 2009 schreef ik over een kanteling in denken met betrekking tot het moderne vreemde talenonderwijs. Ik werk nu inmiddels 13 jaar met CI methodieken en je kunt in dat artikel het woord TPRS nu vervangen door CI methodieken, maar verder is het (helaas) nog steeds actueel, wat betreft het nodig zijn van die kanteling in denken… Maar… ik ben blij dat er ondanks alles wat er om ons heen gebeurt, toch steeds meer van dit soort optimistische en inspirerende geluiden naar buiten komen, zoals die van Jan Rotmans! En het geweldige is : de manier waarop wij taalles geven, sluit helemaal aan bij dit verbinden en liefdevol behandelen! En ja, toch kan dat zowel effectief alsook leuk zijn! The best of both worlds! Kantelen maar!

Week van het luisterboek 6 t/m 12 mei

In de blogpost hiervoor ging het over de Dag van het Boek en ik vertelde daar over het belang van hardop voorlezen aan de hand van het boek
“The enchanted hour, The Miraculous Power of Reading Aloud in the Age of Distraction” van Meghan Cox Gurdon. Nu bestaat er naast de Boekenweek en de Dag van het Boek ook een Week van het Luisterboek. “Life” voorgelezen worden staat natuurlijk met stip op de eerste plaats, maar second-best is dan – auditief beschouwd – toch wel het luisterboek!

van maandag 6 t/m zondag 12 mei 2019

Vanaf maandag 6 mei organiseert lezerssite Hebban.nl voor de derde keer de Week van het Luisterboek. De actieweek bestaat uit een (online) programma ter promotie van het ‘gesproken boek’. Twee nog niet eerder verschenen luisterboeken kun je cadeau krijgen. Actrice Chava voor in ’t Holt (De Hel van ’63 en Moordvrouw) leest een viertal spannende verhalen van de bekroonde Vlaamse misdaadauteur Hilde Vandermeeren voor. Collega-acteur Sander de Heer (Goudkust en Onderweg naar morgen) leest het verhaal van Dolfje Weerwolfje en Foeksia in het Weerwolvenbos van de populaire kinderboekenschrijver Paul van Loon voor.

Boekensite Hebban, voor lezers, door lezers nam in 2017 de organisatie van de Week van het Luisterboek over van de CPNB. De week bestaat sinds 2005 en de CPNB organiseerde deze week vier jaar achter elkaar. Vanaf 2017 heeft de campagne een sterker online karakter gekregen. Hebban werkt samen met alle belangrijke spelers in de luisterboekenmarkt. De week van het luisterboek is in 2019 van 6 tot en met 12 mei a.s.

Hebban.nl is opgericht in 2014 en zegt van zichzelf de populairste boekensite en grootste lezerscommunity van Nederland en Vlaanderen te zijn met inmiddels bijna 170.000 leden en een site die maandelijks meer dan 600.000 bezoekers trekt.

Natuurlijk kun je luisterboeken kopen, maar je kunt ze ook lezen door ze te lenen via de online LuisterBieb. Ik ben sinds ik afgelopen februari in Marrakesh in Marokko op vakantie was, maar toen nog niet fit was vanwege die vreselijke hoestgriep en eigenlijk niet veel meer kon doen dan liggen lezen, helemaal verslingerd, ik kan wel zeggen verslaafd geraakt aan mijn E-reader, de Pocketbook 650. Pocketbook heeft als één van de weinige e-reader merken ook een mp3 optie, de reden waarom ik destijds de 650 uitgekozen had.


Pocketbook Aqua 2

De Pocketbook 650 is niet meer te koop, maar voor mensen die ook een mp3 optie en zelfs in bad of in het zwembad zouden willen lezen en toch niet de hoofdprijs willen betalen is de Pocketbook Aqua 2 wellicht een goede optie. Lees hier de review van de consumentenbond en hier de review van Portablegear.nl.

Boeken kun je kopen, maar ook via de Online Bibliotheek lezen. Bij Pocketbook ben je vrij en niet verplicht om op maar 1 plek je boeken aan te schaffen, wat ik ook een voordeel vindt. Een 6 inch-scherm e-reader vind ik super handzaam, want hij is dun, licht en gemakkelijk mee te nemen. Ik heb er wel meteen een cover bij genomen, ter bescherming van met name het scherm.

Het fijne van een echte e-reader is de e-ink. Door het gebruik daarvan heb je een mat, niet-spiegelend scherm, waardoor je zowel in de volle zon alsook in het donker kunt lezen (tenminste, bij die van mij kan dat, omdat hij achtergrondlicht heeft). Het leest ontspannend en is niet vermoeiend aan je ogen. Je kunt verder je eigen favoriete lettertype en lettergrootte instellen. Je kunt meer vinden over e-readers op de site eReaders.nl

Het heeft bij mij overigens wel een tijdje geduurd voordat ik mijn e-reader écht ben gaan gebruiken. Ondanks dat ik verre van digibeet ben, lukte het me toch niet goed om boeken erop te zetten. Gelukkig biedt de bibliotheek af en toe een workshop e-reader aan en daar heb ik me toen toch maar eens voor ingeschreven. Daar bleken trouwens allemaal bejaarden op af te zijn gekomen… Die workshop maakte veel duidelijk, ook dat Adobe Digital Editions onmisbaar was voor het juist op de e-reader zetten voor bijvoorbeeld het lenen van boeken via de online bibliotheek.

En zo zijn we van de Week van het Luisterboek, via e-readers met mp3 mogelijkheden terecht gekomen bij lezen. Een mooie aanleiding om volgende week tijdens de Week van het Luisterboek eens naar een boek te luisteren, dat kan voor een totaal andere ervaring zorgen!

Wat je ook kunt doen als je jezelf verder wil bekwamen in andere talen, is luisteren naar een luisterboek in een andere taal en meteen de tekst meelezen. Voor de Franse taal is er bijvoorbeeld de site Litterature audio.com, livres audio gratuits à écouter et à télécharger. Meer dan 6000 voorgelezen Franstalige boeken, allemaal belangeloos ingesproken door vrijwilligers (die men zeker een gift mag schenken en kan bedanken in het gastenboek).


Veel luisterplezier van 6 t/m 12 mei 2019 en uiteraard ook daarna!