Nieuwe CI activiteiten

Naast de doorlopende CI trainingenserie “Effectief taaldocent in een jaar” op zaterdag kun je vanaf augustus en september op vrijdagen deelnemen aan drie nieuwe praktische activiteiten voor CI-docenten, want “wat je moet leren doen, leer je door het te doen” zei Aristoteles al:

  • De CI-oefenssessies
  • Maak je eigen CI curriculum
  • (Hoe organiseer je) extensief lezen in de MVT/NT2 klas?

De CI-oefensessies
Ben jij (beginnend) CI-taaldocent en wil jij graag op een veilige manier meer kunnen oefenen met coaching erbij? Elk maand heb je de gelegenheid om op 1 of meer vrijdagmiddagen tegen een laag bedrag deel te nemen aan de CI-oefensessies in Amersfoort, op loopafstand van het centraal station.

Maak je eigen CI curriculum – inclusief formatief toetsen
Ben jij ervan overtuigd dat CI dé manier is om jouw leerlingen jouw doeltaal te laten verwerven, maar hik je aan tegen het feit dat er geen geschikt les- en toetsmateriaal is voor jouw leerlingen of cursisten? Of ben jij verplicht om met een methode te werken?

In deze serie workshops ga je praktisch aan de slag om CI-lesmateriaal te maken om enerzijds een goede band met je leerlingen te ontwikkelen en anderzijds allerlei gevarieerde CI-activiteiten tijdens jouw lessen te kunnen ontplooien, inclusief hoe je boeiende verhalen maakt met jouw leerlingen/cursisten, differentiëren naar de verschillende niveaus en het maken van veel leesteksten op niveau.

(Hoe organiseer je) extensief lezen in de MVT/NT2 klas?
Wil jij graag dat je leerlingen meer gaan lezen in de doeltaal, maar vind je het lastig hoe je dat kunt organiseren en vind je het lastig om hen überhaupt aan het lezen te krijgen? In deze serie workshops leer je hoe je jouw leerlingen levenslange lezers kunnen worden, met plezier.

De data volgen binnenkort.

World Kamishibai Day 7 december

Op 7 december viert men wereldwijd World Kamishibai Day. Op de website van IKAJA, the International Kamishibai Association of Japan staat te lezen: “On this day we wish for peace on Earth as we share kamishibai together. Join people who love kamishibai by performing it throughout Japan and the world! Let us spread the joy of kyokan, the sharing of feelings to live life together.”

Wat is Kamishibai? Heel kort gezegd: verteltheater. Het komt oorspronkelijk uit Japan, waar het voorgangers had als beeldrollen, waarbij priesters een verhaal vertelden en de beelden zich ontrolden en de uit Nederland overgewaaide toverlantaarns, maar ook papieren poppetjes op stokjes in mini-theatertjes. Van grote invloed was ook de stomme fim, waar vertellers gezeten aan de linkerkant van het scherm het verhaal vertelden, dialogen weergaven, commentaar gaven en geluidseffecten maakten.

In het boek “Aan de slag met kamishibai” van Inge Umans kun je lezen: “(…) dynamische tekeningen op papier. In het begin stond de tekst nog niet op de achterkant van de tekeningen. De verteller vertelde en zong het verhaal in interactie met zijn publiek. Eerst werd de vertelkast aan een stok over de schouders meegedragen. Later, toen de fiets ingeburgerd raakte, monteerden vertellers het theater achter op hun fiets.” De vertellers verkochten eerst snoep aan de kinderen die afkwamen op zijn strategisch geplaatste theatertje en daarna begon het vertellen. Voor elk wat wils: actie- en avonturenverhalen, melodrama en stripverhalen (manga). Door de opkomst van de tv verdwenen de kamishibaivertellers uit het straatbeeld. Overigens werd de tv in de begintijd ‘denki kamishibai’ genoemd: electrische kamishibai.

Tegenwoordig is de kamishibai weer in opkomst, op (kamishibai) vertelfestivals en ook in het onderwijs. Speciaal voor het onderwijs is het Engelstalige boek “The Kamishibai classroom, engaging multiple literacies through the art of ‘Paper Theater’ ” door Tara M. McGowan. Ik heb het via Amazon.nl besteld en had het binnen een week in huis. In The kamishibao classroom vind je naast de geschiedenis over het ontstaan meer over: hoe kun je het gebruiken om het schrijfproces te doceren, participatieve kamishibai door te spelen met taal, verhaal opbouw met een brug naar het schrijfproces, vakoverstijgend gebruik van kamishibai. McGowan zegt in de conclusie van haar boek: de specifieke kenmerken van kamishibai maken het voor leerlingen mogelijk om visueel perspectief en verhaalstructuur concreet en tastbaar te maken.

Inge Umans geeft in haar praktische boek ‘Aan de slag met kamishibai‘ aan hoe je een verhaal kiest, hoe je je voorbereidt, hoe je de vertelkast gebruikt en bij 15 verhalen geeft ze aan hoe je die kunt vertellen en wat je er nog meer omheen kunt doen, met achtergrondverhalen en -literatuur. Je kunt de kamishibaiverhalen volgens Inge aan iedereen vertellen:

  • peuters in een kinderdagverblijf
  • kleuters
  • leerlingen in het PO
  • leerlingenin het VO
  • volwassenen in het NT2 onderwijs
  • Ik voeg er nog aan toe: al het MVT onderwijs
  • ouderen, al dan niet in een tehuis

Inge gebruikte de kamishibai bijvoorbeeld bij haar alfa’s tussen de 12 en 18 jaar om hen te laten ervaren hoe een verhaal opgebouwd is, met een begin, middenstuk en einde. Hiermee leerden ze hoe ze hun eigen verhaal konden overbrengen en ze kregen meer zelfvertrouwen om te praten.

Je kunt onder andere bij de Vlaamse uitgeverij De Eenhoorn veel kamishibai verhalen aanschaffen. Die geven ook het boek van Inge Umans uit. Je kunt het gewoon bij je lokale boekhandel laten bezorgen, zonder extra kosten.

Waar ook veel te vinden is over kamishibai is bij de bijzondere organisatie ABC – Art Basics for Children in Brussel. Zo vind je er bouwplaten hoe je zelf een kamishibai theatertje kunt maken, maar ook een kamishibai-cahier: “Deze publicatie bundelt heel wat ideeën om met de kamishibai te werken, in klasverband, of in de vrije tijd. Taalplezier & sensibilisering staan centraal: de kamishibai is een prachtig instrument om ook met kinderen met taalproblemen aan de slag te gaan. Dit cahier kan en wil daarbij inspireren.” Je kunt er een heel kamishibai pakket aanschaffen, inclusief theater en kamishibai vertelplaten. Zij geven ook kamishibai workshops.

In Nederland heeft Karin Wanrooij kamishibai op de kaart gezet. Zij heeft een boek geschreven: “Kamishibai. De Magie van het vertelkastje”; het boek is per email via de site van Kinderhart Kamishibai. Karin Wanrooij heeft Kinderhart Kamishibai in 2001 opgericht. Zij is Japanologe en bedrijfskundige en vertaalt onder meer (Japanse) kinderboeken in het Nederlands. Zij raakte meteen enthousiast over kamishibai, toen zij als tolk en vertaler van een team van Japanse schrijvers, vertellers en uitgevers voor het eerst met kamishibai kennismaakte .

Hoe ziet het er nu uit, zo’n verhaal? Ik laat hieronder een paar voorbeelden zien die je op YouTube kunt vinden:

Kamishibai – Prinses Arabella is jarig door Mylo Freeman
Kamishibaï Le Souci de la souris – Médiathèque Pablo-Neruda Malakoff
The Three Magic Charms: a kamishibai tale – Genevieve Waller, Crooked Door Storytelling
Vertellen of voorlezen met een Kamishibai – Daniël Albering van boekhandel De kleine kapitein

Tara McGowan van The kamishibai classroom moedigt aan om naar buiten te treden met kamishibai, omdat het een interactief en zich ontwikkelend medium is, van communicatie in-het-moment tussen de verhalenverteller en het publiek. Ze noemt ook de verschuiving van openbaar & buiten en dichtbij naar de binnenhuis tv- en computerschermen en het worldwide web, zoals je dat kunt zien in het verhaal van Kamishibai man (dat Inge hieronder vertelt). McGowan zegt: cultuur is een werkwoord, waaraan we allemaal actief intergenerationeel bijdragen en vernieuwen. Laat kamishibai daar een rol bij spelen in onze gemeenschappen, ook om de hoek!

Op Facebook heeft Inge Umans de groep Aan de slag met kamishibai gemaakt, waar kamishibaivertellers met elkaar uit kunnen wisselen. Ook geeft zij workshops over kamishibai, bijvoorbeeld op woensdag 27 januari 2021 in Leuven, België: ‘Kamishibai inzetten in de klas‘. Hieronder zie je Inge Umans, die het verhaal ‘Kamishibaiman’ van Allan Say vertelt.

The Big CI Book – verfijn je TPRS / CI lessen

Op dit blog heb ik al vaak geschreven over Ben Slavic. Al een tijdje kun je de Europese versie van The Big CI Book van Ben Slavic ook in Nederland verkrijgen. Ben’s boek is volledig gebaseerd op zijn lespraktijk en de lespraktijk van de taaldocenten in zijn PLC (Professsional Learning Community). (Tja, zo zijn TPRS*/CI* docenten, die hebben geen Lerarenregister nodig – wat in feite toch een motie van wantrouwen is. Deze docenten zien in dat als je anderen laat leren, je zelf ook dient te blijven leren… En deze docenten doen dat dus ook intensief! Zelf ga ik jaarlijks naar de NTPRS & iFLT conferenties in de Verenigde Staten, maar ik houd ook de vakliteratuur bij en ik lees veel van wat collega’s vertellen over hun TPRS & CI lessen op de sociale media.)

In The Big CI Book – nomen est omen – geeft Ben Slavic op zijn onnavolgbare en persoonlijke wijze :

  • 14 vaardigheden die de basis vormen van TPRS/CI
  • 27 strategieën om je TPRS/CI lessen fris en fruitig te houden, because ‘brains crave novelty’
  • 8 klassenmanagement hulpmiddelen
  • 3 beoordelingsinstrumenten
  • 4 ‘bail out moves’ waar je elk moment van je les naartoe kunt overgaan, wanneer een bepaalde activiteit mocht ontsporen – soms gebeurt dat, zelfs bij experts
  • een appendix met bronnen om TPRS/CI uit te leggen aan directie, ouders en collega’s

The Big CI Book van Ben Slavic is hét TPRS/CI basisboek – en wellicht nog praktischer – naast Fluency through TPR Storytelling – achieving real language acquisition in school (in het Nederlands: Storytelling voor het talenonderwijs – handboek TPRS voor docenten MVT en NT2).

Neem je jezelf serieus als taaldocent, die wil dat zijn/haar leerlingen/cursisten een taal met gemak en plezier vloeiend gaan beheersen? Dan mag dit boek niet ontbreken in je didactiek-arsenaal!

*TPRS = Teaching Proficiency through Reading and Storytelling = een taal doceren waarbij de docent speciale vragentechnieken inzet om samen met de leerlingen/cursisten creatief en met veel fantasie (nieuwe) verhalen te scheppen, waarbij de leerlingen als een bij-product van dat verhaal-maak-proces de taal verwerven, omdat taalverwerving een onbewust proces is. Iedereen die een moedertaal heeft verworven kan ook om het even welke andere taal verwerven – alleen het tempo waarin kan verschillen. Taaldocenten behoren tot de weinigen die een taal expliciet kunnen leren, maar omdat veel taaldocenten hun didactiek niet baseren op de laatste wetenschappelijke resultaten over het brein en taalverwerving, hebben ze niet in de gaten, dat zij een uitzondering zijn, in paats van de regel. En ze projecteren hun eigen leerwijze op ‘iedereen’ en trekken dan ook terecht de conclusie dat niet iedereen een taal kan leren… Met als gevolg dat veel mensen zichzelf ook het stempeltje geven dat ze geen taal kunnen leren… Maar VERWERVEN kunnen ze wel, maar dat wordt over het hoofd gezien en het oneheil is al geschied… TPRS is voor een deel intuïtief ontwikkeld door Blaine Ray, maar het bijzondere is, dat het aan blijkt te sluiten bij wat de wetenschap zegt over taalverwerving. Waarom verhalen werken en gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, kun je onder andere lezen in The Storyteller’s secret van Carmine Gallo, dat ook in het Nederlands is vertaald. Meer informatie over onderzoek naar TPRS kun je o.a. lezen op de site van het TPRS Platform.

* CI = Comprehensible Input = begrijpelijke input. TPRS is een vorm van CI, maar er zijn meer didactiekwijzen die werken op basis van begrijpelijke input, zoals bijvoorbeeld Storylistening; lees hier wat Judy Dubois (in het Engels) op haar blog schrijft over Storylistening.