TPRS – Stap 2 – techniek 18 – Grammatica Pop-ups – de lespraktijk

TPRS – Stap 2 – techniek 18 – Grammatica Pop-ups – de lespraktijk

folded-desk-and-chairTechniek 18 van de TPRS Stap 2 technieken zijn de grammatica pop-ups. De term ‘grammatica als betekenis’ wordt ook wel gebruikt. De docent maakt de leerlingen in een paar seconden bewust van een grammaticaal verschijnsel. Meestal wordt dit gedaan door een vraag te stellen. Het verhaal wordt hierbij zo kort mogelijk onderbroken. In het handboek TPRS voor talendocenten vreemde talen en NT2, Storytelling voor het talenonderwijs van Blaine Ray en Contee Seely kun je er meer over lezen op de bladzijden 114 t/m 117.

Echte uitgebreide grammaticale uitleg schijnt pas zin te hebben vanaf ERK niveau B1, dus voor de zelfstandig taalgebruikers. Maar dan nog gaat de gemiddelde mens er een taal niet beter vloeiend door beheersen. Grammatica is spreken OVER de taal en niet IN de  taal. Het schijnt dat alleen (sommige) taaldocenten een taal kunnen leren vanuit de grammatica; vaak beseffen zij niet dat zij een uitzondering zijn en dat de ‘gemiddelde’ mens een taal niet kan leren, maar hem verwerft, omdat onze hersenen daar in de loop van de evolutie op ingesteld zijn geraakt.

Veel cursisten en leerlingen zijn dolblij dat in mijn TPRS lessen – ze weten helemaal niet eens dat het zo heet of dat we dat doen – geen uitgebreide grammatica aan bod komt. Iemand vroeg een keer: “Wanneer gaan we de grammatica regels leren?” En toen antwoordde ik zoiets als : vanaf ERK niveau B1 (we hadden een ERK poster in het lokaal hangen). Toen antwoordde de vrager: “Nou, dan stop ik ermee als we daar aan zijn gekomen, hoor!”

In de boeken staan niet heel veel voorbeelden van pop-up grammatica en ik moet zeggen dat ik het niet zoveel gebruik als misschien nodig of wenselijk zou zijn, maar dat komt omdat ik voorbeelden mis. Wat je doet is de grammatica als betekenis doceren en wel zo kort als mogelijk is. In het handboek TPRS staat aangegeven dat je o.a. focust op de uitgangen van werkwoorden en ervoor zorgt dat leerlingen  daarop letten en zich daar bewust van worden. Zeg het in 1 adem met het verhaal; dat onderbreek je in feite niet. Er is die pop-up en je gaat meteen door met het verhaal. In het handboek worden 4 technieken voor pop-ups genoemd: in verhalen, door dialogen, in PQA en bij het lezen. Bij het lezen kun je wel om de 20 seconden een pop-up geven terwijl een leerling of de klas hardop vertaalt.

Susan Gross heeft tijdens de NTPRS van 2011 samen met Betsy Paskvan een worskhop ‘Contrastieve grammatica’  gegeven. Hier kun je de hand-out vinden en hier wat Kristin Duncan over die workshop Contrastive grammar heeft geschreven. Een eye-opener voor Kristin was het feit, dat je de contrastieve grammatica kunt gebruiken om te differentiëren naar niveaus – en dat je dat dus niet alleen bij het cirkelen doet : “aan langzamere verwerkers kun je betekenis vragen stellen (bv. Wat betekent  _____ ?) of  taalkundige vragen (bv. bij Spaans : Wat betekent de -o aan het eind van het woord ?). Je kunt ook het antwoord al op het bord hebben staan, waar je de leerling uit laat kiezen. Gemiddelde verwerkers kun je vragen om de vertaling te geven van een nét andere zin dan die op het bord staat of om het verschil tussen twee zinnen aan te geven. Supersterren kunnen een stap verder gaan en de grammatica toepassen op een nieuw woord in de doeltaal of in de moedertaal. Het belangrijke hierbij is dat de leerlingen een gevoel van succes ervaren doordat je ze een vraag stelt op hun eigen verwerkingsniveau, waarvan je weet dat ze in staat zullen zijn om die succesvol te beantwoorden.

De afbeelding van het pop-up kantoor is afkomstig van de site: http://www.dwell.com/product-day/article/pop-schmop

TPRS – Stap 2 – voorafje techniek 18 – Grammatica Pop-ups

TPRS – Stap 2 – voorafje techniek 18 – Pop-ups

220px-Jack-in-the-boxVandaag van de TPRS Stap 2 technieken techniek 18 : de grammatica pop-ups. Ben geeft aan dat grammatica het beste gedoceerd kan worden in korte ‘uitbarstingen’ van 3 tot 5 seconden, zonder alle uitleg die karakteristiek was voor de grammatica lessen van de vorige eeuw.

Ben geeft een Frans voorbeeld : Les filles marchent (= De meisjes lopen). De pop-up zou dienen te zijn: Klas, waarom staat er ‘nt’ na marche? Correct, er is meer dan 1 persoon.

Er worden vooral geen grammaticale termen gebruikt als: ‘derde persoon enkelvoud of meervoud’ en al helemaal geen verwijzing naar het verschil tussen werkwoorden op -er en -ir.

Dan geeft hij voorbeeld B: Elle lui donne du chocolat (= Zij geeft chocola aan hem). Pop-up: Klas, wat betekent ‘lui’. Juist, ‘aan hem’. Wat betekent ‘du’? Prima, dat betekent hier niks. Vooral geen grammaticale termen gebruiken als meewerkend voorwerp of delend lidwoord! Dat is alleen maar verwarrend voor leerlingen.

Ben geeft een metafoor : als we de fout maken ons taalonderwijs te richten op vocabulaire lijsten, grammatica regels en alle verschillende aparte onderdelen die samen een taalsysteem vormen, dan is dat hetzelfde als de leerlingen allemaal onderdelen van een auto geven, zonder ze te doceren hoe die delen in elkaar passen. Door de taal te spreken als een geheel, zonder hem in mootjes te hakken, geven we onze leerlingen het weten mee hoe een hele auto voelt en hoe die rijdt.

Ben stelt dat grammatica niet meer is dan juist taalgebruik. De leerling die de taal correct gesproken hoort, bereikt het. Dit is een brein-als-geheel-functie. Een leerling die onderdelen van spraak en werkwoordsvervoegingen identificeert bereikt het niet, omdat het een eenzijdige linkerhersenhelft functie is. Startende leerlingen die de taal correct gesproken horen, leren op een natuurlijke wijze correct grammatica gebruik.

Ben stelt: Waarom zou je de input onderbreken? Leerlingen zijn over het algemeen tevreden met het begrijpen wat er in een verhaal gebeurt en ze vinden het plezierig om een verhaallijn te volgen. Wederkerende werkwoorden en meewerkende of lijdende voorwerpen interesseren ze nu en ook waarschijnlijk later niet. Ze willen gewoon Frans leren! Dus houd je pop-ups kort! Zeg het in minder dan 5 seconden en ga door met het verhaal!

Ben’s reflectievraag over grammatica pop-ups: Beperk je je grammaticale uitleg tot 3 à 5 seconden? Hoe werkt dit voor jou?

De afbeelding is afkomstig van de site: http://nl.wikipedia.org/wiki/Duiveltje_uit_een_doosje